Copy
Het broedseizoen gaat weer van start
View this email in your browser




Nieuwsbrief Nestkaarten

 

Een nieuw voorjaar met nieuwe kansen! Vaak is het broedseizoen niet te voorspellen, wat het juist zo interessant maakt. Jan Schoppers heeft onlangs het Nestkaarten team bij Sovon versterkt. Bij de meesten van jullie wel bekend als coördinator van MUS en regionale watervogelvogeltellingen, gaat hij zich bezig houden met nieuwsberichten, beantwoorden van waarnemersvragen en controle van gegevens. Jeroen Nienhuis blijft de vraagbaak voor de invoer via Digitale Nestkaart en AviNest. Frank Majoor blijft beschikbaar als vraagbaak en controleert de papieren nestkaarten. Chris van Turnhout doet de interne begeleiding.

Maatregelen Coronavirus

Sovon volgt de maatregelen om de verspreiding van het coronavirus tegen te gaan. Wij blijven telefonisch wel gewoon bereikbaar op nummer 024 – 7 410 410 en uiteraard per e-mail.
 

Helpdesk

Onze helpdesk voor ondersteuning bij vogeltellingen blijft bereikbaar. Kijk op sovon.nl/helpdesk voor de contactinformatie.

Vroeg voorjaar

Hoe gaat het broedseizoen dit jaar uitpakken? Alle signalen wijzen erop dat we een zeer vroege start krijgen. De winter was zacht en nadat december en januari aan de droge kant waren, ging februari juist als nat de boeken in. Ook de eerste helft van maart was nat, met temperaturen boven normaal.

De eerste indrukken wijzen dan ook op een vroege start van de standvogels. In de Ackerdijkse Plassen staan al grote bijna vliegvlugge jongen op de nesten van de Aalscholverkolonie, zo zien we in een filmpje van de Gebroeders Groen. Met een broed- en jongenperiode van respectievelijk 28 en 50 dagen moet de eileg dan al eind december zijn gestart! Een andere vroege waarneming werd gedaan bij een Steenuil. Ronald van Harxen kreeg op 4 maart een melding van een ei in een nestkast; twee dagen later volgde een tweede ei. Dit is veruit de vroegste eileg van de soort ooit vastgesteld in ons land. De gemiddelde eerste eilegdatum van de Steenuil is de afgelopen 40 jaar verschoven van eind naar half april. Ook van andere soorten worden nu al vroege legsels gemeld.

Wat is er aan nestkaarten doorgeven in 2019?

De winter van 2018/19 en het aansluitende voorjaar waren zacht en droog. Op voorhand leken de omstandigheden niet heel gunstig voor broedende vogels. Maar mezen hadden een goed seizoen met bijvoorbeeld veel tweede legsels. Ook Gekraagde Roodstaart, Ringmus en Spreeuw hadden een (boven)gemiddeld jaar. Er waren veel veldmuizen en daarom deden Kerkuil en Torenvalk het ook bijzonder goed. 

Aantal doorgegeven Nestkaarten per groep in 1995-2019 (excl. nestkaarten van boerenlandvogels via landschappen.nl). Illustraties Elwin van der Kolk.

In 2019 zijn voorlopig van 105 soorten één of meerdere nesten doorgegeven (zie figuur hierboven). Let wel, dit is nog exclusief de nesten van boerenlandvogels die de vrijwilligers van Landschappen.nl verzamelen. Ook de papieren nestkaarten uit 2019 moeten nog worden vertoetst. Heb je nog niet ingestuurde nestkaarten liggen, stuur ze dan snel in.

Duizend of meer broedsels (per broedpaar soms meerdere) zijn er doorgeven van Koolmees (2.291), Kerkuil (2.090), Steenuil (1.550) en Pimpelmees (1.045). Met name de aantallen nestkaarten van de tweede en derde soort zijn indrukwekkend, wetende dat de meest recente landelijke populatieschattingen respectievelijk 2.600 tot 2.800 en 7.500 tot 8.500 broedparen betreffen. De top 10 wordt vol gemaakt door Torenvalk, Boerenzwaluw, Buizerd, Spreeuw, Bonte Vliegenvanger en Ooievaar (578-295 nesten). Bijna al deze soorten hebben de speciale aandacht van een soortwerkgroep, zijn populair bij lokale werkgroepen of stonden in de belangstelling van een ‘Jaar van’. De groep ‘overig’ is een vergaarbak van soorten met als voornaamste Merel, Meerkoet, Kleine Karekiet, Tapuit, Houtduif, Kluut, Visdief, Grauwe Gans, Eider en last but not least Wilde Eend.

Jaar van de Wilde Eend én Soepeend

In het kader van het ‘Jaar van’ is er veel aandacht voor de overleving van de kuikens. Om waarnemingen van kuikens door te geven is de Kuikenteller ontwikkeld. Daarnaast zijn we geïnteresseerd in waarnemingen van nesten met eieren, zeker als die nesten minimaal twee keer zijn bezocht (inclusief nacontrole). Via Nestkaarten komt nu jaarlijks een betrekkelijk klein aantal nesten binnen van de Wilde Eend; de dataset die ons via Landschappen.nl bereikt is een stuk groter. Broedvogeltellers komen ongetwijfeld meer nesten tegen tijdens hun veldwerk, maar misschien omdat het nestvlieders zijn en het aparte invoeractie vereist, worden deze slecht doorgegeven.

Gegevens over het aantal eieren en in hoeverre de legsels succesvol uitkomen zijn waardevol. Daarom: kom je een nest tegen van een Wilde Eend of Soepeend, geef die door en doe ook een nacontrole. Eieren die zijn uitgekomen zijn vaak herkenbaar als een halve dop met ingedroogd eivlies. Kijk ook goed onder de doppen naar niet uitgekomen eieren die door de jongen zijn platgetrapt. Noteer ook het aantal eieren dat niet is uitgekomen.

AviNest

Doorgeven van nestkaarten kan op veel verschillende manieren. In 2019 is de nieuwe app AviNest gelanceerd en op kleine schaal getest. Deze is ontwikkeld door Mario Huizinga, in opdracht van NIOO, Vogelbescherming en Sovon. Uit dat testjaar zijn een flink aantal verbeteringen naar voren gekomen, die in de recent verschenen nieuwe versie voor een groot deel zijn verwerkt. De app is alleen beschikbaar voor Android.

Op verzoek van de soortwerkgroepen vragen we om nestkaarten van Steenuil en roofvogels vooralsnog via Digitale Nestkaart door te geven (of op papier als digitaal niet lukt).

Verschenen publicaties

Uilen 9

Alweer de negende uitgave van het bijzonder fraai vormgegeven en lezenswaardige tijdschrift Uilen. Een kort overzicht van de inhoud: Vijfde integrale steenuileninventarisatie in Zeeuws Vlaanderen; Het opmerkelijke jaar 2019 (o.a. een eerste landelijke impressie; veel muizen!); De Steenuil in Vlaanderen; Bijzonder broedgeval van de Oehoe; Aantalsontwikkeling van de Oehoe in Nederland; De Velduil in Nederland; Gewichten intacte muizen; Ransuil met record aantal jongen; Steenuil legt 11 eieren; Acht jaar onderzoek naar winterroesten van de Ransuil in Groningen.

Takkeling

Traditiegetrouw in de eerste Takkeling van het jaar een uitgebreid overzicht van de broedresultaten van de roofvogels gepubliceerd door Rob Bijlsma. Muizeneters als Torenvalk en Buizerd beleefden een goed reproductief jaar, en datzelfde geldt voor de vogeleters Havik en Sperwer. Ook de overige roofvogelsoorten worden besproken, mede in relatie tot het voedselaanbod en de verspreiding van roofvogelaars over het land.

NESTKAST 2019

Alweer het elfde landelijke verslag van NESTKAST, met alle informatie over broedsucces van kleine holenbroeders. Het verschijnt binnenkort en is wederom een huzarenstukje van Leo Ballering, Ronald Beskers, en anderen. Alle deelnemers krijgen per post een gedrukt exemplaar toegestuurd, en het zal vanzelfsprekend ook op Sovon.nl worden geplaatst.
(foto: Fred Husting)

Rapport Tapuiten Noordduinen

De Tapuiten die in de Noordduinen bij Den Helder broeden, hadden een erg goed broedseizoen in 2019. 85% van de nesten was succesvol en er vlogen 242 jongen uit. En let op gekleurringde Tapuiten die mogelijk in 2020 in andere duingebieden zullen opduiken! Ook de Texelse Tapuiten hadden een goed jaar.

Broedgeval Cetti's Zanger nauwkeurig beschreven

Deze nieuwkomer laat zich jaarrond goed horen, maar zichtwaarnemingen is al moeilijker en een nest vinden is helemaal geen sinecure. Minne Feenstra lukte het, en schreef er een enthousiast verhaal over.
(foto: Bram Ubels)

Huiszwaluw

In het kader van het Jaar van de Huiszwaluw is in 2019 voor het tweede jaar nestonderzoek gedaan. Het nestsucces van zowel de eerste als tweede broedsels bleek zeer vergelijkbaar met 2018. Het aandeel tweede broedsels was in 2019 wat lager dan in 2018, en in beide jaren lager dan de meeste vergelijkbare studies in Europa. De deelnemers aan het nestonderzoek van de Huiszwaluw ontvingen een nieuwsbrief met een wat uitgebreider overzicht van de resultaten. In nummer 1 van Limosa van 2020 volgt een groot artikel over het huizwaluwjaar 2018.
Het Meetnet Nestkaarten is gestart in 1995 als belangrijke aanvulling op de broedvogelmonitoring. Aantalsveranderingen van broedvogels zijn vaak voor een deel te verklaren met gegevens over het broedsucces van die soorten. Het doel is basale broedbiologische data bijeen van zoveel mogelijk broedvogels te brengen om veranderingen in broedsucces en legbegin van vogelsoorten te volgen.

We wensen je een goed telseizoen!
Jan Schoppers
Facebook
Twitter
Website
Instagram
YouTube
Copyright © 2020 Sovon Vogelonderzoek Nederland, Alle rechten voorbehouden.


Wil je deze e-mails niet langer ontvangen? Meld je dan hier af van onze mailinglijst.

Kreeg je deze mail doorgestuurd van een vriend en wil je de nieuwsbrief vaker ontvangen? Meld je dan hier aan voor de verzendlijst.

Email Marketing Powered by Mailchimp