Copy

Themabrief passend onderwijs: toelating van leerlingen met extra ondersteuning

Toelating van leerlingen met extra ondersteuning

De regelgeving rondom de toelating van leerlingen die extra ondersteuning nodig hebben, is sinds de invoering van passend onderwijs op 1 augustus 2014 veranderd. Eén van de belangrijkste veranderingen is dat het schoolbestuur van de school van aanmelding een zorgplicht heeft gekregen. 

Deze themabrief gaat in op wat de (wettelijke) verplichtingen zijn voor schoolbesturen en ouders met betrekking tot de toelating van leerlingen die extra ondersteuning nodig hebben. Verder zetten wij in deze themabrief de adviezen van de Geschillencommissie passend onderwijs (GPO) over toelating van leerlingen op een rijtje. 

Meer informatie
Meer informatie op de Themapagina Toelating van leerlingen met extra ondersteuning

Downloaden
Themabrief in pdf (uitgebreide tekst met bronvermeldingen en verwijzingen)

Inschrijven Themabrief passend onderwijs
Nog niet ingeschreven op de Themabrief? Ga naar: Inschrijven Themabrief passend onderwijs

Wetgeving in het kort

Hieronder een beknopt overzicht van de wetgeving over de toelating van leerlingen met een extra ondersteuningsbehoefte.

Aanmelding leerling met extra ondersteuningsbehoefte

Ouders moeten hun kind schriftelijk bij een school aanmelden, zo mogelijk ten minste 10 weken voorafgaand aan de datum waarop de toelating wordt gevraagd.

Onderzoek ondersteuningsbehoefte
 

Het bevoegd gezag (schoolbestuur) van de school van aanmelding moet vervolgens beoordelen of de leerling die is aangemeld extra ondersteuning nodig heeft. De school kan daarbij gebruik maken van informatie van de ouders en het onderwijskundig rapport. Om vast te stellen welke specifieke zorg- of ondersteuningsbehoefte de leerling heeft mag de school aanvullend onderzoek doen of aanvullende informatie van de basisschool opvragen.

Onderzoek ondersteuningsmogelijkheden van de school

De school moet vervolgens onderzoeken of zij zelf de benodigde ondersteuning kan bieden.

Zorgplicht

Wanneer de school van aanmelding tot de conclusie komt dat zij zelf niet de benodigde ondersteuning kan bieden, dient zij op zoek te gaan naar een andere school, die wel een passend ondersteuningsaanbod voor de leerling heeft en bereid is de leerling aan te nemen.
De zorgplicht geldt in een aantal gevallen niet, bijvoorbeeld als op de school waar de leerling is aangemeld geen plek is of als de ouders weigeren de grondslag van de school te onderschrijven.

Besluit over aanmelding binnen zes weken

Het schoolbestuur neemt binnen zes weken na ontvangst van de aanmelding een beslissing over de toelating van de leerling. Er is uitstel mogelijk van maximaal vier weken. Als het schoolbestuur na tien weken nog geen beslissing over de toelating heeft genomen en de leerling niet is ingeschreven op een andere school, dan dient de leerling op de school van aanmelding tijdelijk te worden geplaatst en te worden ingeschreven.

Bezwaar bij schoolbestuur als de leerling niet wordt toegelaten

Ouders kunnen binnen zes weken schriftelijk bezwaar maken bij het schoolbestuur tegen het besluit de leerling niet toe te laten. Het schoolbestuur moet binnen vier weken beslissen op dat bezwaar.

Geschillencommissie passend onderwijs

Als ouders het niet eens zijn met de beslissing van het schoolbestuur om hun kind niet toe te laten, dan kunnen ouders een geschil hierover voorleggen aan de Geschillencommissie passend onderwijs (GPO).

Meer over de wettelijke bepalingen

Meer informatie over de wettelijke bepalingen vindt u op de Themapagina Toelating van leerlingen met extra ondersteuning.


Nieuwe ontwikkelingen

Passend onderwijs is nog niet af, constateerde staatssecretaris Dekker in de brief met de tiende voortgangsrapportage passend onderwijs, die hij op 6 december 2016 naar de Tweede Kamer stuurde. Zo is het om verschillende redenen nog onvoldoende gelukt om voor elk kind een passende onderwijsplek te vinden.

Nieuwe wetgeving aangekondigd

Daarom heeft de staatssecretaris nieuwe wetgeving aangekondigd die:
  • aan samenwerkingsverbanden de plicht oplegt om te komen tot een doorzettingsmacht, die de knoop doorhakt bij plaatsingsproblematiek van thuiszitters (Tiende voortgangsrapportage passend onderwijs, p. 19);
  • aan gemeenten de plicht oplegt om te overleggen met het samenwerkingsverband van scholen in de regio voordat kinderen vanwege psychische of lichamelijke problematiek kunnen worden vrijgesteld van de leerplicht.
 

Internetconsultaties concept-wetsvoorstellen

Verder zijn er zijn twee conceptwetsvoorstellen voor internetconsultatie aangeboden die meer maatwerk mogelijk maken. Met deze wetsvoorstellen worden er in de toekomst meer mogelijkheden geboden voor deeltijdonderwijs en voor onderwijs op een andere locatie dan de school. Ook wordt het in uitzonderlijke situaties mogelijk om tijdelijk onderwijs bij een particuliere instelling te volgen, waarbij de bekostiging wordt overgeheveld van de bekostigde naar de particuliere school.
De twee conceptwetsvoorstellen zijn: (De consultaties zijn inmiddels gesloten.)

Thuiszitterspact

Daarnaast is in juni 2016 het landelijke Thuiszitterspact gesloten. Daarin zijn afspraken gemaakt om het aantal thuiszitters terug te dringen. De vier grote steden (Amsterdam, Den Haag, Rotterdam en Utrecht) en acht samenwerkingsverbanden maakten in februari 2017 verdere regionale afspraken om het aantal thuiszitters te laten dalen.

Geschillencommissie passend onderwijs (GPO)

Als ouders het niet eens zijn met de beslissing van het schoolbestuur om hun kind niet toe te laten, dan kunnen ouders een geschil hierover voorleggen aan de Geschillencommissie passend onderwijs (GPO). Deze Commissie behandelt geschillen over het niet toelaten van leerlingen met een extra ondersteuningsbehoefte.
De GPO is ondergebracht bij Onderwijsgeschillen. De Commissie is zo samengesteld dat zij beschikt over (ortho)pedagogische, psychologische, onderwijskundige, maatschappelijke, bestuurlijke, juridische en medische deskundigheid.
 
De Commissie brengt een advies uit dat niet-bindend is voor het schoolbestuur. Maar het advies weegt wel zwaar. Het bestuur moet schriftelijk aan de ouders en aan de Commissie meedelen wat er met het oordeel wordt gedaan. Als het advies van de Commissie niet wordt gevolgd moet daarbij de reden worden vermeld. De Commissie is laagdrempelig. Zo kan bijvoorbeeld via internet een geschil worden ingediend, is het inschakelen van een advocaat niet vereist en zijn er geen proceskosten aan verbonden.

 
Adviezen Geschillencommissie passend onderwijs

De GPO heeft op het moment van het verschijnen van deze themabrief 93 adviezen uitgebracht. Hiervan hebben 31 adviezen betrekking op de (weigering) toelating van leerlingen met een extra ondersteuningsbehoefte. In 10 van de 31 gevallen betrof het de weigering om een leerling toe te laten tot het basisonderwijs of speciaal basisonderwijs, in 21 gevallen ging het om het niet toelaten tot een school voor voortgezet onderwijs.

Hieronder beschrijven we enkele belangrijke lijnen in de adviezen van de GPO.

School van aanmelding

  • Het schoolbestuur waar de leerling als eerste is aangemeld, behoort als eerste uitvoering te geven aan de beoordeling van de aanmelding van de leerling (106528).
  • Het afspreken van een proefplaatsing van de leerling wordt aangemerkt als een aanmelding van de leerling, ook als de school het zelf niet als zodanig aanmerkt. Ook kan uit de omstandigheden blijken dat sprake is van een aanmelding, zoals een observatie van de leerling op de school van aanmelding. Van de school wordt dan verwacht volgens de verplichtingen van passend onderwijs te handelen. Een proefplaatsing of observatie mag niet worden gebruikt om de zorgplicht te omzeilen (106669, 107026, 107070).

Informatieverstrekking door ouders

  • Van ouders wordt verwacht dat zij relevante informatie over de ondersteuningsbehoefte van de leerling verstrekken (106807).
  • Als ouders geen relevante informatie willen verstrekken, kan dat tot gevolg hebben dat de school niet in staat is om de ondersteuningsbehoefte van de leerling vast te stellen en dus ook niet om te beoordelen of de school de benodigde ondersteuning kan bieden. Dat kan ertoe leiden dat de school de leerling mag weigeren toe te laten. Vanwege het gebrek aan inzicht in de ondersteuningsbehoefte kan van de school dan niet worden verwacht dat zij een andere school voor de leerling vindt en uitvoering geeft aan de zorgplicht (106807).

Onderzoek naar ondersteuningsbehoefte en -mogelijkheden

  • Er moet gedegen onderzoek naar de ondersteuningsbehoefte van de leerling plaatsvinden (o.m. 106865, 106816, 106841, 107026, 106504).
  • Wanneer er reeds een opp voor de leerling is, moet deze bij het onderzoek naar de ondersteuningsbehoefte van de leerling worden betrokken (107026).
  • Het schooladvies van de basisschool is leidend voor plaatsing op een niveau van onderwijs, maar de school van aanmelding mag wel onderzoek doen naar de ondersteuningsbehoefte van de leerling om vast te stellen of zij in de ondersteuningsbehoefte kan voorzien (106772).
  • Bij het onderzoek naar de ondersteuningsmogelijkheden van de school dienen mogelijkheden tot ondersteuning of financiering, ook die vanuit het samenwerkingsverband, te worden betrokken (o.m. 107163, 107017, 106607).

Zoeken naar andere school

  • Voordat de school een leerling mag weigeren omdat zij niet in de ondersteuningsbehoefte van de leerling kan voorzien, moet er een andere school bereid zijn deze leerling aan te nemen. Deze bereidheid moet blijken uit een schriftelijke verklaring en ook moet er over deze andere school overleg met de ouders zijn gevoerd waarin de voorkeur voor thuisnabijheid of de richting van de school is meegenomen (106822).
  • Wanneer de ouders geen medewerking verlenen en blijven weigeren het gesprek aan te gaan over een andere school, dan is het voor de school van aanmelding moeilijk om uitvoering te geven aan de zorgplicht en (in beginsel) eindigt de zorgplicht dan. Dit neemt niet weg dat van de school in een dergelijke situatie wel wordt verwacht dat zij bij de alternatieve school verifieert of die plek heeft en in beginsel bereid is de leerling aan te nemen (107400, 107287).
  • Ook wordt van de school van aanmelding verwacht dat zij de ouders erop wijst dat wanneer zij niet bereid zijn om alsnog met de school in gesprek te gaan over een andere school, er geen invulling kan geven aan de zorgplicht en de zorgplicht dan (op een gegeven moment) ophoudt (107287).

Geen plaats op school

  • Wanneer een school aangeeft dat er geen plek voor de aangemelde leerling is, dan wordt wel van die school verwacht dat de toelatingsprocedure inzichtelijk is. De school dient een consequent en transparant toelatingsbeleid te voeren. Zo moet onder meer voor ouders duidelijk zijn hoeveel plaatsruimte er is en hoeveel aanmeldingen er zijn (107180). Ook wanneer een school een wachtlijst hanteert, dient de school inzichtelijk te maken welk beleid wordt gevoerd ten aanzien van de plaatsing van de kinderen die op de wachtlijst staan. Op het moment dat de leerling aan de beurt is, en het betreft een leerling met een extra ondersteuningsbehoefte, dan gaat de zorgplicht gelden (107293).

Onderzoek naar niveau van de leerling

  • Wanneer de basisschool voor een leerling geen schooladvies heeft afgegeven en de leerling geen eindtoets heeft gedaan, dan mag de school van aanmelding aanvullend onderzoek doen naar het niveau van de leerling. Als uit dat onderzoek blijkt dat de leerling niet voldoet aan het vereiste niveau van het onderwijs dat de school aanbiedt, dan mag de school de leerling weigeren en heeft de school geen zorgplicht (107235).
Volg Onderwijsgeschillen op Twitter en LinkedIn
Klik hier als u geen Themabrieven meer wilt ontvangen.