Copy
Welkom bij de Nieuwsbrief en de website van Museumpeil
Bekijk deze e-mail in uw browser
Met deze Nieuwsbrief heeft u toegang tot een selectie van artikelen uit Museumpeil en ontvangt u nieuws uit de museumsector (zie ook: www.museumpeil.eu).

november / december 2019

Inhoud

  1. Bart de Nil: musea en archieven zijn echt anders
  2. Utrechts Archief: vier nieuwe zalen en een nieuwe presentatie
  3. Directeur Museum Kazerne Dossin weg na conflict
  4. Meesterstylist Maarten Spruyt maakt intuïtieve expo
  5. Carin Reinders: museum én bibliotheek, dat is de winnende formule
  6. Geheimtip: museum De Proefkolonie in Frederiksoord
  7. Kort Nieuws
    - Museumkennisdag: terugblik
    - Fashion for Goods, eerste ‘museum’ over duurzame mode
    - Prijzenregen in Harderwijk: Na het Stadsmuseum nu ook de Vischafslag
    - Erfgoedtalent zoekt jonge museumspecialisten
    - Directeur Gemma Boon wegbezuinigd bij Museum No Hero
    - Nieuw Museum voor de Vlaamse Cultuur en Geschiedenis ongewenst
    - De jacht wordt immaterieel erfgoed in Spanje
    - Engelse musea vrezen Brexit
  8. Agenda
 

Inleiding


Musea en Archieven: dubbelnummer
Museumpeil en het Archievenblad hebben de handen ineengeslagen. Het nieuwe dubbelnummer van Museumpeil  is in samenwerking met de redactie van het Archievenblad gemaakt. Wat kunnen musea en archieven van elkaar leren? Het zijn twee verschillende instellingen, met elk hun eigen profiel en taken. Toch lijken ze in de afgelopen jaren dichter naar elkaar toe te bewegen. Deels is dit afgedwongen door de overheid (bezuinigingen) en deels door een nieuwe definitie van cultureel erfgoed, waarbij de nadruk van ‘cultuur’ is verschoven naar ‘erfgoed’. Kopstukken uit de archief- en museumwereld in Vlaanderen en Nederland over leuke en minder leuke leermomenten.
 
Museumpeil 53/54 (winter 2019) gaat over archieven en musea en wat ze voor elkaar kunnen betekenen. In dit  nummer kijken Museumpeil en Archievenblad samen over elkaars muurtje: wat kunnen musea van archieven leren, en omgekeerd? Zoals u dat van ons gewend bent, krijgt u beschouwende stukken en vooral ook voorbeelden uit de praktijk. Het mag duidelijk zijn: musea en archieven werken op veel plaatsen hoe langer hoe meer samen. Stof voor gesprek, voer voor discussie. En zoals gewoonlijk vindt u in dit nummer ook prikkelende columns en stevige gesprekken…



 
Museumpeil

U ontvangt deze mail omdat u actief bent binnen de museumsector of omdat u zich online heeft aangemeld. Als u deze nieuwsbrief niet wenst te ontvangen kunt u zich onderaan de nieuwsbrief afmelden.

Reacties en vragen?
Mail: info@museumpeil.eu

Musea en archieven: twee gescheiden werelden



Musea en Archieven: wat hebben ze aan elkaar?

Bart de Nil (adviseur participatie bij FARO) begon meer dan twee decennia geleden zijn professionele loopbaan in een erfgoedinstelling die zowel ‘archief’ als ‘museum’ in haar naam droeg. In de nieuwe Museumpeil doet hij verslag: ”Ik was toen nog jong en naïef genoeg om te geloven dat archieven en musea twee geheugeninstellingen zijn die in hun essentie hetzelfde doel voor ogen hadden. Ondertussen ben ik tot de jaren van verstand gekomen en besef ik dat het gaat over twee fundamenteel verschillende werelden die wel heel wat delen en van elkaars manier van werken veel kunnen opsteken.

Musea en archieven hebben een verschillend DNA: hun werking en doelstellingen verschillen. En er zijn cultuurverschillen tussen museum- en archiefmensen. Kort door de bocht: archivarissen zijn van nature eerder corporatistisch. Ze identificeren zichzelf met hun beroep en worden opgeleid om alle domeinen van de archiefwerking te beheersen: van het inventarissen en in dozen steken van archieven tot en met de publiekswerking. Dat is niet verwonderlijk als je weet dat het gros van de archieven bestaat uit zeer kleine teams of uit eenmansarchieven. Museummensen identificeren zich meer met hun instelling, waarin ze een welomschreven rol opnemen: curator, publieksmedewerker, onthaalmedewerker, verantwoordelijk voor het depot, registrator enzovoort.

Is er dan geen convergentie mogelijk tussen musea en archieven? Structureel zal die eerder minimaal blijven, maar in de manier van werken is er zeer veel mogelijk. Zo kunnen musea heel wat leren van de manier waarop archieven een antwoord bieden op intrinsieke vragen van mensen."

Klik hier om verder te lezen

Directeur Museum Kazerne Dossin weg na conflict



Kazerne Dossin: museum of memoriaal?

Christophe Busch stapt op als algemeen directeur van Kazerne Dossin in Mechelen het museum en onderzoekscentrum over de Holocaust en de mensenrechten. Hij vertrekt uit onvrede met het bestuur, omdat deze “de ruimte tot verbinding” inperkte en uitholde. Busch kwam in 2012 als operationeel directeur bij het museum en was vanaf 2016 algemeen directeur.
Busch wil zijn vertrek niet toelichten, hij houdt het bij een schriftelijke verklaring, waarin hij aangeeft trots te zijn op wat hij en zijn team hebben gedaan.

In de krant De Morgen gaat Michael Freilich (39), ex-hoofdredacteur van Joods Actueel en sinds kort Kamerlid voor N-VA, in op de oorzaak. De verbinding van de Holocaust met andere conflicten die Busch legde viel vaak verkeerd. Hij wilde, volgens Freilich: “Vooral inzoomen op dader- en slachtofferprofielen. Te beginnen met de Tweede Wereldoorlog, en daarna in andere conflicten. Bijvoorbeeld: het eerste wat je ziet als je binnenkomt, is de iconische foto van de Chinese man die op het Tiananmenplein in zijn eentje een tank tegenhoudt. Die foto is het eerste wat na het vertrek van Busch zal verdwijnen, heb ik vernomen.”

Voor Joodse mensen is Dossin, volgens Freilich, heilige grond. Het is naast museum ook een herdenkingsoord. “Hier werden Joden, en ook Roma, naartoe gebracht. Hier moesten ze zich uitkleden, werden ze gesorteerd en op transport naar Auschwitz gezet. Dat is erg emotioneel. Een mensenrechtenmuseum kan ook in Brussel, bijvoorbeeld.”

Het conflict vertoont veel overeenkomsten met het conflict dat dit jaar het vertrek van Dirk Mulder, directeur Museum Westerbork, bezoedelde.  

Klik hier om verder te lezen

Utrechts Archief: vier nieuwe zalen en een nieuwe presentatie



Presentatie Utrechts Archief volledig vernieuwd

De Utrechtse geschiedenis is tot leven gekomen in de volledige vernieuwde Expo van Het Utrechts Archief. Hier kunnen bezoekers de Utrechtse geschiedenis zien, horen, ruiken en beleven. In ‘Utrecht begint hier’ komt in maar liefst vier nieuwe tentoonstellingszalen het archief op magische wijze tot leven.

In 2008 zette Het Utrechts Archief voor het eerst zijn deuren wagenwijd open voor het grote publiek met de opening van een publiekscentrum in het Utrechtse Museumkwartier. Naast de (buiten het centrum gelegen) studiezaal opende het archief een tweede vestiging met een permanente presentatie van de Utrechtse geschiedenis, wisselexposities, een publieksprogramma en educatieprojecten. Een unicum in de archiefsector. De formule bleek succesvol. Jaarlijks brengen circa 25.000 mensen een bezoek en geven ze een gemiddeld rapportcijfer van 8,3. Na tien jaar was de permanente expositie aan vervanging toe.

Vooral de animatiefilm ‘Het archief leeft’ is bijzonder. Dankzij videomapping, het projecteren van een video-animatie op een decor, worden historische personages uit de collectie letterlijk tot leven gewekt. In Museumpeil analyseert projectleider Esther van Velden de nieuwe presentatie.

Meesterstylist Maarten Spruyt maakt intuïtieve expo



Onder deze ruimte ligt de 200 meter lange grote ondergrondse schietbaan

Maarten Spruyt is een stylist en artdirector met een uniek talent voor het creëren van sfeer. Hij werkt onder meer voor musea, ballet, opera en bedrijven. Hij krijgt carte blanche in Het HEM, een oude kogelfabriek in Zaandam. Zonder een voorgeschreven tentoonstellings-concept maakt hij  een immersieve, theatrale tentoonstelling over de kracht van de menselijke geest om zonder invloed van buitenaf nieuwe perspectieven te genereren.

Directeur Kim Tuin: “Vertaald vanuit het Latijn betekent intuïtie ‘innerlijk zien’. Het is een zachte eigenschap wat ons in staat stelt gevoelsmatig te weten zonder onze ratio aan te wenden. Voor Maarten is intuïtie zijn innerlijke kompas en dat is waarom we met hem deze expo willen creëren.” De groepstentoonstelling met meer dan 20 kunstwerken wordt gerealiseerd in de 200-meter lange ondergrondse schietbaan van Het HEM.

Maarten Spruyt: “Het is de bedoeling dat dit een solistische ervaring is. Je betreedt de expositie alleen om je te vervreemden van de buitenwereld en in je eigen belevingswereld te komen. Het is een intense zintuigelijke ervaring die bezoekers pas achteraf met elkaar kunnen delen.”

Carin Reinders (CODA): Musea fuseer met bibliotheken




In het centrum van Apeldoorn staat een lange glazen doos. Achter die façade vind je een openbare bibliotheek, een museum en een gemeentelijk archief; de functies zijn als treinwagons aan elkaar geschakeld. Lang leek CODA een onmogelijke opdracht. De gemeente had twee musea (Historisch Museum Apeldoorn en het Van Reekum-museum), het gemeentearchief en de bibliotheek samengevoegd in één gebouw. De opdracht was: fuseren. Maar daar zat niemand op te wachten. Directeur Carin Reinders maakte het tot een succes.

Veel gemeentelijke musea hebben het moeilijk. Het zijn de musea van de stad, maar de inwoners bezoeken ze nauwelijks. Ben je een museum voor de stad of heb je een bredere opdracht? Volgens Carin Reinders moet je beide doelgroepen bedienen. Ze maakt nu exposities voor een grote doelgroep in het museum en tentoonstellingen voor en over Apeldoorn in de bibliotheek. "We maken nu kleine presentaties over de geschiedenis van Apeldoorn in de bibliotheek, een plek waar iedereen vrij naar binnen kan. We gaan ook expositieruimte in het archief creëren, zodat we daar ook presentaties kunnen maken. Dan doen we nu al online, maar straks dus ook fysiek. Met de meeste verhalen moet je een bezoeker van buiten Apeldoorn niet willen lastigvallen, maar wij hebben wel de taak die Apeldoornse verhalen te vertellen."

Voor je museum lijkt de samenwerking met de bibliotheek belangrijker dan met het archief?
"Zeker qua publieksbereik kan een lokaal museum meer winnen door samenwerking met een bibliotheek. Van de bevolking gaat jaarlijks 80 procent naar een bibliotheek, ongeveer 35 procent komt wel eens in een museum en slechts 5 procent naar een archief. Mijn boodschap is: zoek bewust de samenwerking en synergie. En dat geldt niet alleen voor kleine steden, ook grote steden kunnen veel winnen door lokaal beter samen te werken. Denk bijvoorbeeld aan Rotterdam. Men heeft het historisch museum nu verstopt in de entree van een kantoorgebouw omdat het niet lukt om meer bezoek te genereren. Als ik daar directeur was, zou ik een afspraak maken met de directeur van de centrale bibliotheek.”

Klik hier om verder te lezen

Geheimtip: Museum De Proefkolonie in Frederiksoord



Museum over de start van de verzorgingsstaat in Frederiksoord

Bijna iedereen kent wel het gevangenismuseum in Veenhuizen. Maar niet iedereen weet dat dat een van de zes Koloniën van Weldadigheid was, die tweehonderd jaar geleden werden opgericht. Het doel was om arme mensen perspectief op een beter bestaan te geven door werk in de landbouw en scholing. De eerste kolonie werd in Frederiksoord gesticht. Nadien volgden nog vijf andere koloniën, waarvan twee in België. Het unieke sociale experiment uit de 19e eeuw wordt gezien als bakermat van de huidige verzorgingsstaat.

In drie zalen wordt een opmerkelijk verhaal verteld. Zo blijkt dat wat wij nu vanzelfsprekend vinden, goed onderwijs en ziekenzorg, op de keper beschouwd van recente datum is.
Het museum is opgezet als een interactieve beleving, waarbij bezoekers terugreizen naar 1818. Hierbij ervaren zij de werkelijke geschiedenis van de eerste vijf kolonistengezinnen die ruim 200 jaar geleden in Drenthe een nieuwe toekomst vonden.

Directeur Peter Sluiter licht toe: “De bezoekers worden allereerst meegenomen naar de achterbuurten van Amsterdam, om vervolgens in de grote filmzaal door te reizen naar de Proefkolonie Frederiksoord. De reis eindigt in de expositieruimte waar jong en oud uitgedaagd worden om het leven in de kolonie zelf te ervaren. Bovendien krijgt men hier ook het antwoord op de vraag wat er terecht kwam van het ambitieuze plan om arme mensen een beter bestaan te geven.”

(Heb je ook een geheimtip, mail die naar: redactie@museumpeil.eu)

Kort nieuws


Terugblik Museum Kennisdag: Kijk niet alleen naar de buitenkant

De Museumkennisdag van de Museumvereniging werd dit jaar in Heerlen gehouden. De dag startte met een keynote van Joris Luyendijk. Hij vertelde hoe moeilijk het is om diversiteit en inclusie in te bouwen, omdat we ons vaak niet bewust zijn van onze normen. Zonder bewustzijn is het lastig om die normen ter discussie te stellen. Zijn advies voor musea: onderwijs is het belangrijkst en daarnaast een divers en inclusief personeelsbestand; hoe meer dat een afspiegeling is van de samenleving, hoe meer mensen zich thuis en welkom zullen voelen in een museum.
Hierna waren er meerdere rondes met expertmeetings, zoals een meeting over Verbinden via Podcasts, Vrijwilligers versus erfgoedprofessionals en Speeddaten met een nooit-bezoeker. Samen vertellen deze sessies het verhaal vanuit de 4 P’s: Programma, Publiek, Partnerships en Personeel.
Dagvoorzitter Aldith Hunkar en Mounir Samuel vatten de dag samen: de uitdaging voor musea is het werven van nieuw personeel en publiek. Wat is hun levensbeschouwing en levensvisie? De kunst is om niet naar de buitenkant te kijken, maar naar ‘wat er van binnen naar buiten komt’. Inclusie is geen thema, maar een intrinsiek onderdeel van het museum.

Fashion for Goods: eerste ‘museum’ over duurzame mode


We hebben veel meer kleren, maar dragen ze half zo lang

De verschillen van kleding maken en onderhouden van een eeuw geleden naar nu zijn erg groot. We kopen nu twee keer zoveel kleding als vijftien jaar geleden, maar dragen die maar half zo lang. Dat geeft een enorme druk op onze samenleving en planeet. Om hier aandacht aan te besteden, hebben het Zuiderzeemuseum en Fashion for Good Experience samen een presentatie over duurzaamheid gemaakt.
Fashion for Goods is ’s werelds eerste interactieve museum over duurzame, circulaire mode. Naast tentoonstellingen is er een innovatieplatform waar startups ondersteuning en financiering kunnen krijgen. Het museum is 7 dagen per week geopend en gratis toegankelijk. Adres Rokin 102, Amsterdam

Prijzenregen in Harderwijk: Na het Stadsmuseum nu ook de Vischafslag
De stichting Visserij Historie Harderwijk heeft de publieksprijs van de Gouden Gelderse Roos gewonnen.  Dat is een tweejaarlijkse prijs van Erfgoed Gelderland voor ‘inspirerende erfgoedprojecten met betrekking tot de geschiedenis van de provincie.’ De Vischafslag (samen met de Botterstichting en de Visserijdagen een van de drie stichtingen die onder Visserij Historie Harderwijk vallen) kreeg bijna achthonderd stemmen. ,
"Een mooie verdienste als kleine speler in de provincie’’, zegt de trotse voorzitter Dennis van Oeveren. Men ontving recent ook al een flinke gemeentelijke subsidie van 50.000 euro.
Ook het Stadsmuseum Harderwijk viel eerder dit jaar al in de prijzen. Het museum ontving 350.000 euro voor de herinrichting van de presentatie over de geschiedenis van het stadje. In samenwerking met bureau XPEX Experience Experts werd een concept ontwikkeld waarin het karakter van Harderwijk tot leven komt in een totaalconcept dat van de begane grond tot de zolder én in de stad wordt doorgevoerd. Met de nieuwe presentatie wil het museum de beleving van de stad intensiveren. Het is de ‘trigger’ om de stad in te gaan, of juist een afsluiting van een stadsbezoek waarin bezoekers op een moderne, attractieve wijze alle highlights uit de geschiedenis zijn tegengekomen.

Erfgoedtalent zoekt jonge museumspecialisten
Het aantal banen in de museum- en erfgoedsector in Nederland krimpt. Ervaren professionals blijven langer doorwerken en de vacatures worden vaak via een informeel netwerk ingevuld. Mede hierdoor is het voor pas afgestudeerden lastig een passende (betaalde) baan te vinden.
Ben jij niet langer dan twee jaar geleden afgestudeerd aan een kunst- en cultuurstudie (BA of MA) en heb je nog geen betaalde werkervaring? Dan is het opdoen van werkervaring middels “kansplaatsen” mogelijk iets voor jou. Erfgoedtalent is voor diverse musea op zoek naar pas afgestudeerde Reinwardt-studenten die openstaan voor het project Erfgoedtalent. Klik hier voor de vacatures.

Directeur Gemma Boon weg bij Museum No Hero
Museum No Hero, een particulier kunstmuseum In Overijssel, moet drastisch bezuinigen. Directeur Gemma Boon vertrekt per 1 februari en het aantal wisselende exposities wordt beperkt. Ondernemer Geert Steinmeijer moet meerdere tonnen per jaar bijplussen en dat wordt hem te gortig. Toch houdt hij zijn museum open, wel worden twee van de vier vaste krachten ontslagen. In Dagblad Tubantia geeft aan dat het huurcontract voor het pand recent is verlengd: "We gaan door, maar op een andere manier. Met minder wisselende tentoonstellingen, meer nadruk op de eigen verzameling en meer hulp van onze honderd vrijwilligers.”

Nieuw Museum voor de Vlaamse Cultuur en Geschiedenis ongewenst
De directeuren van de musea in Vlaanderen zijn tegen de plannen van Cultuurminister Jan Jambon voor een ‘Nationaal’ Vlaams Museum. Patrick Allegaert, voorzitter van het Vlaams Museumoverleg, vindt een nieuw museum voor de Vlaamse cultuur en geschiedenis overbodig. “Wat wij jaar in jaar uit in de praktijk brengen, dat is onze Vlaamse identiteit.”
Minister Jambon wil stevig besparen op de kunstsubsidies. Op projectsubsidies komt een korting van 5 miljoen euro, een besparing van 60 procent. Daarentegen wil hij wel investeren in cultureel erfgoed en de museumsector, zoals in een prestigieus nieuw museum over de Vlaamse Identiteit.

De jacht wordt immaterieel erfgoed in Spanje
De regering van Andalusië, een regio in Spanje, staat op het punt om jacht tot cultureel erfgoed te benoemen. Het gaat om een bijzondere vorm van jagen: 'la montería', meldt de site InSpanje.nl. Een groep van 50 tot 150 mannen gaat vergezeld van diverse roedels jachthonden jagen. De honden drijven het grote wild (herten, moeflons en wilde zwijnen) op in de richting van de jagers, die de dieren dan neer kunnen schieten. De ‘monteria’ gaat terug tot de 12de eeuw, toen deze jachtvorm voor het eerst werd beschreven. Tegenwoordig vinden er in Andalusië jaarlijks ruim tweeduizend evenementen plaats met het doel om herten, wilde zwijnen, moeflons en reeën te schieten. Naast de benoeming van de jacht tot cultureel erfgoed wil de regioregering ook opleidingen voor stierenvechters in aanmerking laten komen voor subsidies en overheidssteun.
In Nederland is de slipjacht als Immaterieel Erfgoed ingeschreven. Jaarlijks worden er ca. 50 slipjachten georganiseerd.

Engelse musea vrezen Brexit
Museums Association, de Engelse museumvereniging heeft een manifest uitgebracht waarin ze acht belangrijke prioriteiten benoemt. Na tien jaar bezuinigen is de rek eruit, musea kampen met achterstallig onderhoud van de gebouwen. Op het gebied va digitalisering zijn er ook grote problemen. Maar men vreest ook de komende Brexit. Een No Brexit Deal zal grote gevolgen hebben voor de bezoekcifers van musea. Daarnaast zal de uitwisseling van kennis en expertise veel moeilijker worden. Ten slotte vreest men uitgesloten te worden van toegang tot de Europese subsidies en fondsen. Lees hier het Manifesto 2019.

Agenda


2 december: Congres: Collectietoegankelijkheid, Amersfoort
2-3 december: Congres: Restitution of Colonial Collections, Gent
3 december: Herbestemmen Industrieel erfgoed, Vlaardingen
5 december: Cursus: Stop het verlies van het verleden, Antwerpen
11 december: Platform mobiel erfgoed, Amersfoort
12 december: Workshop: Wiki & Erfgoed, Dordrecht
13 december: Studiedag Bouwhistorie kelders, Amersfoort

13 januari: Training: Curating Fashion and Dress, London
18 januari: Congres over het maritieme verleden, Amsterdam

juni 2020: Conference Iconic Houses, Rotterdam

ABONNEREN OP MUSEUMPEIL


Museumpeil, vakblad voor museummedewerkers in Vlaanderen en Nederland.
 
Een individueel abonnement kost € 24,50 per jaar. U kunt ook een instellingsabonnement nemen voor € 50,00 per jaar. Met een instellingsabonnement ontvangt u drie exemplaren van elk nummer op één adres voor u en uw collega’s
 .
 
Abonneren: klik hier.
Museumpeil werkt samen met Erfgoedcel Brussel, Erfgoedpartners Groningen, Museumfederatie Fryslân, Huis voor de Kunsten Limburg, Landschap Erfgoed Utrecht, Stichting Erfgoedpark Batavialand, Vereniging van Musea in Zuid-Holland, Erfgoedhuis Zuid-Holland, Erfgoed Brabant, Stichting Cultureel Erfgoed Zeeland en de Vereniging van Zeeuwse Musea.

Copyright © 2019 Museumpeil, Alle rechten gereserveerd.


Redactie: Franklin van der Pols
Foto’s met dank aan de genoemde musea: courtesy and copyright museums
Productie: Aideon Webdesign

Ons e-mailadres is:
info@museumpeil.eu

Wilt u uw vermelding wijzigen?
U kunt uw voorkeuren veranderen of zich afmelden van deze lijst

Privacy statement:
De AVG is de nieuwe wet ter bescherming van privacy en persoonsgegevens en vraagt instanties haar privacyregels te expliciteren. De Stichting Museumpeil heeft haar privacy regelement op de website gepubliceerd. Dit privacyreglement is bedoeld om u te informeren over uw rechten en onze plichten die gelden op grond van de AVG.

Email Marketing Powered by Mailchimp