Copy

Introductie


Welkom bij deze laatste les! In deze les ronden we deze cursus af. Er is natuurlijk nog veel meer te weten over en te oefenen met lectio divina! Maar dat is dan voor een andere keer. Of beter: ik hoop dat je zelf, samen met anderen, manieren vindt om hiermee verder te gaan! Een van die manieren is eens in de twee tot drie weken meedoen met Lectio online. Onderaan deze mail lees je daar meer over.

Ben je vanavond trouwens bij de afsluitende Zoom-meeting? Onderaan deze mail kun je je daarvoor aanmelden.

Daar tref je trouwens ook informatie aan over drie nieuwe inspiratie-activiteiten: het inspiratietraject 'Op weg naar Pasen', een online retraite op Stille Zaterdag 'In deze stilte' en een online cursus 'Zin in bidden'.

In deze laatste les geef ik een verdieping op het verhaal over lectio divina. Als je het onderwijs via de podcast gaat beluisteren, kijk dan wel eerst even goed naar de afbeelding die je hieronder ziet omdat ik die verder ga toelichten.
Onderwijs als podcast beluisteren

6.1 Een cirkel

Tot nu toe heb ik over vier stappen gesproken die samen het proces van de lectio divina vormen. Ik gaf ook al aan dat de stappen door elkaar heen kunnen lopen. Nu wil ik daaraan toevoegen dat je de stappen misschien het beste kunt zien als een cirkel waar je doorheen gaat. Zie deze afbeelding:

 

De lectio divina is een manier van omgaan met de bijbel waarbij je je steeds beweegt binnen deze cirkel die je ook meerdere keren kunt doorlopen. Je kunt ook een stap overslaan soms, of een stap terugdoen.

In het midden van de cirkel staan twee latijnse uitdrukkingen die samen aangeven wat de kern vorm van de lectio divina. ‘Sacra scriptura’ betekent: heilige Schrift. ‘Spiritus sanctus’ betekent heilige Geest. Het gaat in lectio divina altijd om Woord en Geest, om Geest en Woord!

Je ziet ook vier nieuwe woorden staan. Die licht ik nu verder toe.

6.2 Aanvechting en stilte


Ik begin mijn toelichting bij het begrip tentatio. Want daar begon de zoektocht naar een bepaalde verdieping die volgens mij nodig was als het gaat om de lectio divina. Het woord contemplatio kan namelijk de suggestie wekken dat de lectio divina altijd een prachtige, vreugdevolle en rustgevende leeservaring biedt. Maar dat is niet zo. Op dat spoor werd ik gezet door een drieslag van Maarten Luther. Hij geeft ergens een antwoord op de vraag waaraan je een goede theoloog of een goede christen kunt herkennen. Dit is zijn antwoord: oratio (gebed), meditatio (overdenking), tentatio (aanvechting).

Als je deze drieslag vergelijkt met de vierslag van de lectio divina, dan zie je dat de lectio ontbreekt (die was voor Luther blijkbaar zo vanzelfsprekend dat je die niet apart hoefde te noemen) en dat op de plaats van de contemplatio de tentatio is gekomen. Luther lijkt daarmee te willen zeggen: de woorden van God geven je niet (altijd) een ervaring van vreugde, dankbaarheid en verwondering maar leiden je vaak in de aanvechting: Gods woorden spreken je tegen, Gods woorden zijn soms scherp, Gods woorden staan dikwijls haaks op ons leven en vragen om bekering. Ik kies er zelf voor om niet te zeggen dat het óf contemplatio óf tentatio is: beide ervaringen hebben hun legitieme plek in de omgang met Gods woorden. Ze zijn complementair aan elkaar, hebben elkaar nodig en vullen elkaar aan.

Toen ik eenmaal bij contemplatio als aanvullend begrip tentatio had gevonden, ging ik ook op zoek naar aanvullende woorden voor de andere drie begrippen. Bij lectio vond ik silentio. Bij meditatio vond ik collatio. Bij oratio vond ik incarnatio. (Ik kan me overigens voorstellen dat het je een beetje duizelt van de latijnse woorden. Toch kies ik ervoor de latijnse termen te gebruiken om daarmee ook iets te laten proeven van het klassieke en beproefde van deze benadering: met de beoefening van de lectio divina plaatsen we ons in een eeuwenoude traditie. De kerk van de toekomst heeft wortels in het verleden nodig.)

6.3 Silentio, collatio en incarnatio


Naast het begrip lectio staat nu de silentio, dat stilte betekent. Lectio betekent: er zijn woorden die ons bezighouden in de lectio divina. Silentio wil zeggen: er is rondom die woorden ook echt stilte nodig om ze goed te kunnen horen.

Naast het begip meditatio heb ik nu collatio geplaatst. Meditatio gaat over: in je eentje de woorden van de tekst op je in laten werken en overdenken. Collatio zou je kunnen vertalen met: samen hardop mediteren. Dat woord werd gebruikt in de geestelijke vernieuwingsbeweging van de moderne devotie uit de veertiende eeuw om bijeenkomsten aan te duiden waar een kleine groep mensen samen luisterden naar Gods woord en daarover in geloofsgesprek gingen. Collatio is dus heel iets anders dan een discussie of een bespreking. Collatio gaat over het kwetsbaar en vanuit het hart spreken over en zoeken naar wat Gods Geest wil zeggen en doen in onze levens. Wat daarin persoonlijk wordt geleerd en ervaren, wordt met anderen gedeeld om zo samen de wijsheid van God te ontdekken.

En naast het begrip oratio staat nu incarnatio. De oratio als het gebed heeft als aanvulling nodig dat je als mens ook in actie komt. Hier klinkt op de achtergrond de bekende monastieke tweeslag ‘ora et labora’ mee: bid én werk. Voor het aspect van het werken kies ik hier een wat ander begrip, namelijk dat van de incarnatio. Dat betekent letterlijk vleeswording (dat is: menswording) en het gaat over Jezus Christus die mens werd tussen de mensen (zie: Johannes 1:14). Met het begrip incarnatio maak ik duidelijk dat het de bedoeling is van het lezend en biddend bezig zijn met de woorden van God dat die woorden omgezet worden in daden. Lectio divina gaat niet over het najagen van mooie momenten met Gods woord maar over het verlangen om gevormd te worden door dat woord van God tot een mens die in houding, daden en woorden steeds meer op Jezus gaat lijken. En dat komt tot uitdrukking in ons dagelijkse leven, onze dagelijkse ontmoetingen en onze dagelijkse bezigheden. Daar, in dat alledaagse leven, zijn we geroepen om steeds meer mens naar Gods beeld worden.

Naar Oefenruimte lectio divina

Video

De cursus loopt ten einde. Hoe kun je verder komen op de weg van lectio divina? In de video 7 tips!

Reflectievragen

Neem nu wat tijd om deze vragen te beantwoorden:

  • Welke aspecten van bovenstaande verdieping van de lectio divina helpen je om nog beter zicht te krijgen op wat lectio divina nu precies is?
  • Welke ervaringen heb jij met aanvechtingen en strijd als het gaat om je oefenen met de lectio divina?

Oefeningen

Hieronder vind je voor de laatste keer handreikingen voor oefeningen om te doen zodat je niet alleen de theorie maar ook de praktijk van de lectio divina beter leert kennen. 
 

Oefening 1

Beluister nog één keer de voorlezing van Johannes 15:1-17. Welk ene woord blijft haken? Welk ene woord neem je mee je dagelijkse leven in?

Luister: Johannes 15:1-17
 

Oefening 2

In de vorige lessen heb ik vijf keer een tekst aan gereikt om een lectio divina oefening mee te doen. Deze keer geen nieuwe, maar die vijf teksten nog een keer onder elkaar (in luistervorm). Een van de dingen die je leert bij het beoefenen van lectio divina is, dat er veel kracht zit in herhaling. Niet steeds weer iets nieuws, niet steeds weer een andere tekst, maar bijbelwoorden regelmatig terug laten komen zodat ze steeds dieper in je gedachten, hart en leven kunnen landen. Kies daarom een van onderstaande bijbelwoorden uit om (nog een keer) een lectio-oefening mee te doen.

Oefening 3


Kies in de Oefenruimte lectio divina een lied uit om met je volle aandacht naar te luisteren (je zou dit ook kunnen noemen: audio divina). Je zou dat vier keer kunnen doen: de eerste keer luister je heel aandachtig en ontdek je welke zin je in het bijzonder treft; de tweede keer luister je terwijl je overweegt wat de woorden bij je oproepen; de derde keer luister al biddend (hoe brengt dit lied je tot gebed?) en de vierde keer ben je alleen maar aandachtig aanwezig bij het luisteren.

Uiteraard kun je ook zelf op YouTube of andere plekken liederen vinden en kiezen om er op audio divina-wijze naar te luisteren!
 
Naar Oefenruimte lectio divina

Extra


Heb je ruimte om nog wat meer tot je te nemen? Hier volgen nog drie tips:
  • Je kunt lectio divina ook als groep beoefenen, En ook door de vier stappen afzonderlijk na elkaar te zetten. Een handreiking daarvoor vind je hier: Handleiding gezamenlijke lectio divina.
  • Een kort artikel uit Abdij Koningsoord om met andere woorden en accenten weer iets te ontdekken rond lectio divina: Lezen om je ziel te horen.
  • Lectio divina heeft ook alle ingrediënten in zich voor het voeren van geloofsgesprekken. Die gedachte werk ik nog wat verder uit in dit artikel (waarin je ook het onderwijs uit deze les weer tegenkomt): Geloofsgesprekken voeren.

Afsluitende Zoom-meeting


Vanavond is er een afsluitende Zoom-meeting, van 20.15 tot 21.00 uur. Dan kunnen we elkaar even zien en wat rechtstreekser communiceren dan via YouTube Live mogelijk is.

Momenteel hebben zich daar twintig deelnemers voor aangemeld. Dat kunnen er nog meer worden uiteraard. Als je erbij wilt zijn, klik dan even op onderstaande button, dan kan ik je de Zoom-link toesturen. Dat ga ik vandaag (vrijdag 5 februari) om 17.00 uur doen.
Aanmelden voor Zoom-meeting

Slot


Dit was de laatste les van deze online cursus. Komende week ontvang je nog een laatste mail met daarin de mogelijkheid om een donatie te doen voor het volgen van deze cursus én de mogelijkheid om een evaluatieformulier in te vullen.

Hieronder tref je nog de in de intro aangekondigde inspiratie-activiteiten aan: vier afbeeldingen waarop je kunt klikken om meer informatie te lezen en je eventueel aan te melden.

Hartelijke groet en Gods zegen voor jou,

Jos Douma


p.s. heb je een vraag of opmerking?
Mail gerust naar: jos@levenindekerk.nl
 
Eerdere lessen




Copyright © 2021 School voor Spiritualiteit, All rights reserved.


pas je voorkeuren aan | uitschrijven