Copy

Introductie


Welkom bij deze derde les! Deze keer staat de stap van het mediteren centraal: de meditatio. Je vindt ook weer een video. En volgende week vrijdag is er weer een live webinar. Onderaabn lees je daar iets meer over. Ik attendeer je daar ook op de online gebedsvieringen die vanaf komende zondag acht avonden achter elkaar plaats vinden.

Veel inspiatie gewenst!
Onderwijs als podcast beluisteren

3.1 De tweede stap: mediteren

In de meditatio gaat het erom dat je met je gevoel en je verstand verbinding maakt met datgene waar het in de tekstwoorden over gaat. Hier wordt het persoonlijk gemaakt. Wat doet het mij? Wat betekent het in mijn dagelijkse leven? Vind ik het mooi, of juist moeilijk? Welke gedachten, gevoelens en beelden worden er opgeroepen? Gaan er ook andere bijbelgedeelten meeklinken? Dat zijn zo wat vragen die een rol kunnen spelen in deze fase.

Mediteren is: proeven wat er gezegd wordt, proberen aan te voelen op welke manier het je hart en je leven raakt. In de eerste les vatte ik het kort samen met deze aanwijzing: ‘je denkt na over de woorden en verbindt ze met je leven, je ervaring, je gevoel’. Het woord ‘nadenken’ moet hier niet al te rationeel worden opgevat. Het gaat om een denken met je hart. Maar daar komt toch ook je hoofd in mee.

Je voelt misschien aan dat ik wat zoek naar de goede woorden. Dat komt omdat ik geen te grote afstand wil maken tussen hoofd en hart. Dat gebeurt nogal eens. Hoofd staat dan voor ‘alleen maar’ rationeel denken (en dat is dan niet oké). En hart staat dan voor gevoel en emotie (en dat is dan wel oké). De woestijnvaders (monniken uit de eerste eeuwen) zeiden het heel mooi: ‘daal mét je hoofd af in je hart’. Je hoofd, je denken doet volop mee, maar toch gaat het in mediteren om die diepere weg van het hart.

3.2 Leven, ervaring, gevoel

Het gaat er dus tijdens de meditatio om dat je de tekstwoorden door je heen laat gaan en gaandeweg ontdekt hoe ze zich verbinden met je leven, je ervaring, je gevoel. Je leven: wat speelt er op dit moment in je leven, en hoe zeggen deze woorden daar misschien iets over? Je ervaring: wat draag je mee in je binnenste, en hoe valt daar door de woorden van de tekst nieuw licht op? Je gevoel: brengen de woorden blijdschap, rust, zekerheid, vrede? Of worden er misschien dingen gezegd die je verwarren, boos of verdrietig maken, of bezorgd?

Want dat hoort er ook bij: Gods woorden staan vaak haaks op je leven en laten zien waarin je tekort schiet. Gods woorden spreken over dingen waar je voor je gevoel helemaal niet bij kunt en daar ben je teleurgesteld over. Gods woorden lijken soms uit een voor jou onbekende wereld te komen. Of ze roepen je op tot iets wat je heel moeilijk vindt.

Dat is er ook allemaal in de meditatio, naast hopelijk ook veel herkenning, verrassing, geloof en vertrouwen. En je voelt misschien al aan dat het hiermee bezig zijn in je meditatio heel natuurlijk naar gebed toe leidt, de volgende fase. In de vorige les zei ik al dat dat in de praktijk door elkaar heen kan lopen: het mediteren en het bidden. En dat is prima. Het gaat niet om keurig van elkaar gescheiden stappen, maar om een vloeiende beweging waarin de Geest je door Gods woorden heen meeneemt naar Gods hart.

3.3 Luther over meditatie

Graag deel ik ook iets van Maarten Luther, die Reformator die eerst een monnik was en dus jarenlang intensief op meditatieve wijze is bezig geweest met bijbellezen. Hij heeft daar ook over geschreven. Hier volgt ter inspiratie en overdenking een korte uitleg van hem over wat mediteren is. Hij spreekt jou als lezer rechtstreeks aan.

"U moet mediteren, dat wil zeggen niet alleen met het hart, maar ook met de mond sprekend, de woorden van het boek letterlijk telkens maar weer herhalen, lezen en nog weer eens lezen, met een vlijtige opmerkzaamheid, en nadenken over wat de Heilige Geest ermee bedoelt. Pas ervoor op, dat u het niet moe wordt, of dat u denkt, dat u het met tweemaal lezen wel genoeg gelezen, gehoord, gezegd hebt en dan meent dat u het alles wel fundamenteel begrijpt. Want daar groeit nooit een goede theoloog uit. Ze zijn als het onrijpe fruit, dat afvalt voordat het nog maar half rijp is. Daarom moet u op de Psalm letten (119), hoe David roemt dat hij wil spreken, dichten, zeggen, zingen, horen, lezen, dag en nacht en altijd maar door, maar niets anders dan Gods Woord en zijn geboden. Want God wil u zijn Geest niet geven zonder het uiterlijke Woord. Richt u daarop, want Hij heeft niet voor niets bevolen, om te schrijven, te prediken, te lezen, te horen, te zingen en te zeggen enzovoort."

Mediteren dus, telkens de woorden herhalen en nadenken wat de Heilige Geest ermee bedoelt.

Video

In onderstaande video ga ik in op de vragen die waren overgebleven na het webinar van 1 januari. Welke vragen dat zijn? Kijk daarvoor naar de video!

Reflectievragen

Neem nu wat tijd om deze vragen te beantwoorden:

  • Welke gedachte of welk inzicht uit het bovenstaande is nieuw of vernieuwend voor je?
  • Welke uitspraak uit het citaat van Luther vind je het boeiendst?

Oefeningen

Hieronder vind je weer handreikingen voor oefeningen om te doen zodat je niet alleen de theorie maar ook de praktijk van de lectio divina beter leert kennen. 
 

Oefening 1

Beluister opnieuw de voorlezing van Johannes 15:1-17. Richt je aandacht nu in het bijzonder op wat Jezus zegt over vrucht/vruchten en over liefde/liefhebben. Wat valt je op? Wat stemt je tot nadenken?

Luister: Johannes 15:1-17
 

Oefening 2

Doe een lectio divina-oefening bij Johannes 15 vers 16. Neem er wat tijd voor, bijvoorbeeld twintig minuten, en doorloop de vier stappen: lezen, mediteren, bidden en rusten. Besteed wat extra tijd aan het mediteren en maak gebruik van de vragen die in het onderwijsgedeelte van deze mail staan: "Wat doet het mij? Wat betekent het in mijn dagelijkse leven? Vind ik het mooi, of juist moeilijk? Welke gedachten, gevoelens en beelden worden er opgeroepen? Gaan er ook andere bijbelgedeelten meeklinken?"

Jullie hebben niet mij uitgekozen,
maar ik jullie,
en ik heb jullie opgedragen
om op weg te gaan
en vrucht te dragen,
blijvende vrucht.


Luister: Johannes 15:16
 

Oefening 3


Kies in de Oefenruimte lectio divina opnieuw een lied uit om met je volle aandacht naar te luisteren (je zou dit ook kunnen noemen: audio divina). Je zou dat vier keer kunnen doen: de eerste keer luister je heel aandachtig en ontdek je welke zin je in het bijzonder treft; de tweede keer luister je terwijl je overweegt wat de woorden bij je oproepen; de derde keer luister al biddend (hoe brengt dit lied je tot gebed?) en de vierde keer ben je alleen maar aandachtig aanwezig bij het luisteren.
 
Naar Oefenruimte lectio divina

Extra


Heb je ruimte om nog wat meer te lezen? Hier volgen twee tips.
  • Ik ben al heel wat jaren bezig met het thema meditatie. Al vanaf mijn studententijd (dat was van 1988 tot 1998 – da’s best lang;-). In het jaar 2000 promoveerde ik op een proefschrift over ‘De meditatie en het preekproces’. Hier lees je een interview van toen uit het Nederlands Dagblad: Mystiek en meditatie: pakkender preken.
  • Ik kreeg een vraag van een deelnemer: "Ik ben vol goede moed begonnen met lectio divina, maar merk dat ik het lastig vind. Met name het tot rust brengen van m'n eigen gedachten, die de neiging hebben alle kanten op te vliegen (behalve de goede?). Is dat een kwestie van oefening en volhouden? Of heb jij misschien tips die me hierbij kunnen helpen?" Hierover schreef ik een keer een blog die je hier kunt lezen: Als ik stil wil zijn, zijn er altijd zóveel gedachten…

Webinar 22 januari


Op vrijdagavond 22 januari is het tweede webinar bij deze cursus, vanaf 20.15 uur.

Als je een vraag hebt die je graag beantwoord zou willen zien tijdens dat webinar, kun je die doorgeven via het vragenformulier waar je door een klik op onderstaande button komt:
Naar het vragenformulier

Online gebedsvieringen


Komende zondag start de Week van Gebed. In die week bied ik acht avonden lang om 19.30 uur een online gebedsviering aan.

Wil je op de hoogte blijven? Meld je dan met je mailadres aan via onderstaande button:
Ik wil op de hoogte blijven van de online gebedsvieringen

Slot


Inspiratie gewenst bij het bezig zijn met deze les! En tot de volgende keer.

Hartelijke groet en Gods zegen voor jou,

Jos Douma


p.s. heb je een vraag of opmerking?
Mail gerust naar: jos@levenindekerk.nl

 
Cursusinformatie
Eerdere lessen




Copyright © 2021 School voor Spiritualiteit, All rights reserved.


pas je voorkeuren aan | uitschrijven