Copy

Op weg gegaan


In deze laatste les van de cursus gaan we afronden. Er is al veel langs gekomen. Ik hoop dat je stappen hebt kunnen zetten op de weg van de stilte én dat je een verlangen hebt om daar meer ruimte voor te maken in je leven dan je tot nu toe deed. Wellicht biedt de zomerperiode daar veel mogelijkheden voor.

Een belangrijk inzicht deel ik nu nog een keer: stilte is niet een doel dat pas bereikt is als het helemaal stil is om je heen en je ook van binnen stilte en rust ervaart. Het op weg gaan naar de stilte is het doel, in de hoop ook dat je in die stilte iets van Gods liefdevolle aanwezigheid ervaart. God laat zich in de stilte vinden. Waar wij zwijgen kan zijn tegenwoordigheid meer ruimte krijgen.

Waar de liefde is


In deze laatste les nog een Taize lied om stil naar te luisteren. De Latijnse tekst luidt zo: 

Ubi caritas et amor,
Deus ibi est.


In vertaling:

Waar vriendschap en liefde is,
daar is God.


Het zijn in de aanwezigheid van God - met het oog daarop worden we stil - betekent aanwezig zijn in Gods liefde. God biedt ons zijn vriendschap en zijn liefde aan. Hoe belangrijk is het om daarbij stil te staan, eraan te denken, maar vooral: om die vriendschap en liefde te proeven en te ondergaan in de stilte. De woorden helpen daarbij. Maar de liefde wordt uiteindelijk voorbij de woorden ervaren, in de stilte van God, een stilte die vol is van zijn vriendschap.

Waar liefde is, daar is God. Zo leert Johannes het ons:

Wij hebben Gods liefde, die in ons is,
leren kennen en vertrouwen daarop.
God is liefde.
Wie in de liefde blijft, blijft in God,
en God blijft in hem. 

(1 Johannes 4:16)

Luister met aandacht naar het lied.

Wees je bewust van de ruimte die er in je is: je binnenruimte, je ziel, je innerlijke heiligdom.

En laat daar de liefde stromen die je van God ontvangt. In de stilte.
Luister naar 'Ubi caritas'

Stil zijn in de kerk


De ondertitel van deze cursus luidde: 'Stil zijn in je huis en in de kerk'. Een concrete aanleiding om de cursus aan te bieden was het gegeven dat er in kerkdiensten neit (samen) gezongen mag worden en dat dat misschien een goede kans biedt om meer te oefenen met de stilte.

Het is maar de vraag of dat ook werkelijk gaat gebeuren. Dat zal ook sterk afhangen van de kerkelijke traditie waarin je staat en of er voor de coronacrisis al aandacht was voor stilte in de kerkdiensten. Daarom denk ik dat het leermoment van de cursus voor de meeste deelnemers zal zitten in het leren beoefenen van de stilte in je huis (of buiten, of op een andere plek waar je alleen of samen bent).

Toch is het goed om ook die stilte in de kerk in beeld te houden. Als stilte gaat over een spirituele oefening die helpt om af te stemmen op Gods aanwezigheid, dan is juist de kerkdienst (waarin we samen Gods sprekende en stille aanwezigheid zoeken) de plek om ruimte te maken voor stilte.

In de vorige les vroeg ik om stiltepraktijken die je al ervaren hebt door te geven. Hieronder heb ik een paar van die praktijken verzameld (wel wat in eigen woorden geherformuleerd) ter inspiratie en om je op weg te helpen om zelf in je kerk of samen met anderen mogelijkheden te zoeken om ook kerkdiensten te hebben die een vindplaats van stilte zijn:
  • De stilte beter inleiden door niet alleen te zeggen: we zij  nu een paar minuten stil, maar benoemen dat we stil zijn om bewust in Gods aanwezigheid te zijn en zijn rust te mogen ervaren. Ook hulpmiddelen aanreiken om in die stilte te komen, zoals centrerend gebed en de gebedszin. 
  • Misschien is een goed moment voor de stilte: na het lezen van de Tien Woorden  (of andere leefregelgedeelten). Dit voor bezinning op onze gebrokenheid/zelfhandhaving en tegelijk mogen schuilen als een kind bij de Vader. Stil worden bij God: dat het toch goed is ondanks ons falen. Op adem komen bij Christus die de weg van de wet is gegaan.
  • Het is mooi om stilte in te leiden met een stiltelied. Of om net als in deze cursus gebeurt een luisterlied in de dienst op te nemen met de handreiking: luister nu met volle aandacht naar dit lied zodat je al luisterend verstilt.
  • Laat kerkgangers stapsgewijs ingroeien in stiltemomenten. Dat vooronderstelt informatie, uitleg en inoefening vooraf. Je kunt mensen op een positieve manier hierin meenemen door bijvoorbeeld het begin en eind van het stiltemoment te markeren met het geluid van een gong, een belletje of een klankschaal.
  • Wat zou het mooi zijn als er een stilte-ruimte was in de kerk, door de weeks open, en helemaal ingericht op de ontmoeting met God. Geen 'praat-ruimte' maar een bezinningskapel.
  • Niet elk type kerkdienst is geschikt om er stilte te )leren' ervaren. dan past het niet zo. Misschien zijn aparte vesperdiensten dan beter om samen de stilte te zoeken.
  • Je kunt kiezen voor drie vaste stiltemomenten in een dienst. 1. Bij het begin na het aansteken van de paaskaars met de woorden 'worden we stil en zoeken het aangezicht van God'. 2. Na de preek met mooie muzikale meditatie op orgel of piano. 3. In een moment van stil gebed tijdens de voorbeden.
  • Het is helpend als aangekondigd wordt hoe lang de stilte zal duren (hoeveel minuten). 
  • Een belangrijk (vast) onderdeel van de dienst zou kunnen zijn: het opwekken, onderhouden en 'opkikkeren' van het verlangen naar God aanwezigheid in het dagelijkse leven. Stiltemomenten kunnen daar een goed hulpmiddel bij kunnen zijn.
  • Na de dienst, als iedereen die naar huis wil, of koffie gaat drinken weg loopt, kan de kerkzaal de ruimte zijn voor mensen die nog stilte willen ervaren.
  • Een beeld waar de aandacht op wordt gericht (via de beamer) kan ook erg helpen om samen de stilte te zoeken.
  • Beleg met regelmaat Taize diensten.
  • Misschien is het een idee dat de voorganger zelf een gebedswoord aanreikt voor de gemeente en dat we bewust met dat woord een paar minuten stil worden. We kunnen elkaar daarna bevragen, wat het ons heeft gedaan.
Veel ideeën en verlangens dus! Ik vermoed dat stilte echt een plek in kerkdiensten geven vraagt om een gezamenlijk proces in een gemeente waarin een stiltewerkgroep de gemeente door onderwijs en oefening helpt om de weg van de stilte te leren kennen en te leren gaan. Hopelijk biedt alles wat in deze cursus langs is gekomen handvatten voor zo'n proces.
  • Welke van de stiltepraktijken spreekt jou het meeste aan?
  • Hoe zou je in jouw gemeente een stap kunnen zetten op weg naar meer stilte in kerkdiensten?

Spaarzaam met je woorden


In Prediker 5:1 (de bijbeltekst van deze laatste les) lezen we:

Wees niet te haastig met je woorden
en doe God niet overijld met heel je hart geloften.
Want God is in de hemel en jij bent op aarde,
dus moet je spaarzaam met je woorden zijn.


Stil zijn en zwijgen zijn met elkaar verbonden. Weinig woorden gebruiken. Minder zeggen en meer zijn. Want God is in de hemel. God is groter. God gaat boven onze woorden uit. 

Bovendien: veel van onze woorden zijn kwetsbaar, ze verwonden en maken kapot. We oordelen zo vaak met de woorden die we denken en die we uitspreken. Anselm Grün schrijft: "Zwijgen wordt door de monniken gebruikt als middel in de strijd om reinheid van het hart, innerlijke zuiverheid en rechtschapenheid. Zwijgen dient ertoe de vele zonden te vermijden die we dagelijks met onze tong begaan."

Dus moet je spaarzaam met je woorden zijn.

Ook dat hoort bij het leren gaan van de weg van de stilte. 

Anselm Grün zegt daar nog meer over in zijn boek 'Leven uit de stilte'. Iets daarvan geef ik door in een korte video die je kunt bekijken als je op onderstaande button klikt.
Video: Anselm Grün over vier gevaren van praten

Gebedszinnen


'Welke gebedszin kies jij om in stiltemomenten te gebruiken?' Die vraag stelde ik in het vragenformulier bij les 5. Er kwam een heel aantal antwoorden: allemaal bijbelse zinnen die het biddend zijn in de stilte ondersteunen. Want dat is de fucntie van zo'n gebedszin: omwoorden te hebben om je aandacht naartoe te laten gaan in de stilte die je beleeft vanuit je verlangen om in Gods aanwezigheid te zijn.

Hieronder lees je de eerste tien. Je kunt er nog veel meer vinden via de button.
  • God kom mij te hulp, haast u mij te helpen.
  • Jezus Christus, Zoon van God, ontferm U over mij.
  • Heer Jezus Christus, Zoon van God, ontferm U over ons.
  • Heer, wees mij nabij.
  • Mijn Vader in de hemel, hier ben ik.
  • Kom bij Mij, Ik geef rust.
  • Zoek rust, mijn ziel, bij God alleen
  • Spreek tot mij, Heer, ik luister.
  • Abba, Vader.
  • Kom tot rust, vertrouw je aan Mij toe.
Nog meer gebedszinnen

Oefenen en discipline


In de voorbije lessen heb ik steeds een aantal oefeningen gegeven. Ik voeg daar nu geen nieuwe oefeningen aan toe. Wel wijs ik graag nog op het belang van discipline. Met discipline bedeel ik nu dat het wezenlijk is om echt regelmatig tijd te maken om de stilte te beoefenen. Een valkuil is dan wel dat het wettisch wordt: het wordt een heilig moéten, met alle schuldgevoelens die wakker gemaakt worden als het niet lukt.

Ik heb er zelf wat aan om dan tegen mezelf te zeggen: 'Het moet niet maar het helpt wel' (dat klinkt voor mij anders dan het vaak gebruikte 'het moet niet, het mág' - want dat klinkt even 'moeterig' in mijn oren). Een stroom heeft een bedding nodig. Die bedding bestaat uit de oefeningen die ik doe: de tijd die ik neem om bewust stil te zijn in Gods aanwezigheid. Zo kan ik groeien. 

Het moet dus niet. Maar het helpt wel. Het helpt als je momenten reserveert voor de beoefening van de stilte. Dus ik wil je uitdagen om daar voor jezelf iets over op te schrijven , nu de cursus is afgelopen.
  • Welke concrete oefeningen wil ik graag blijven doen?
  • Hoe vaak wil ik die oefeningen doen?
  • Op welk moment van de dag doe ik die oefeningen?
De aangereikte oefeningen kun je in de vorige lessen terugvinden. Die lessen staan nu allemaal bij elkaar op de pagina die je via onderstaande button bereikt.
Alle lessen van de cursus bij elkaar

Evaluatie


De cursus is afgelopen. Fijn dat je meedeed! Ik hoop in de toekomst meer cursussen te gaan geven. Daarom stel ik het op prijs als je wilt laten weten wat je van de cursus vond. Klik op de button om naar het evaluatieformulier te gaan.
Naar het evaluatieformulier

Alle video's


Een deelnemer mailde me dat ze een van de video's had gemist die bij deze cursus horen. Ze was die toevallig tegengekomen. Daarom heb ik alle video's even onder elkaar gezet op één pagina. Via onderstaande button kom je op die pagina. Het webinar van gisteravond kun je hier terugkijken.
Alle video's bij deze cursus

Mogelijkheid om te doneren


Bij de informatie over deze cursus stond vermeld: "Je kunt kosteloos meedoen aan de cursus. Na afloop van de cursus wordt er wel om een vrijwillige financiële bijdrage gevraagd in de vorm van een donatie van een zelf te kiezen bedrag."

Je ontvangt hier komende vrijdag 26 juni  nog een aparte mail over. Mocht je nu al willen doneren, klik dan op onderstaande button. Dan kom je op een pagina waar je een donatie kunt doen.
Ik wil graag doneren voor de cursus
Wil je contact zoeken om iets te vragen of te delen?
Mail dan naar: jos@levenindekerk.nl.

Leven in de kerk
Oefenplaats voor spiritualiteit
Share Share
Tweet Tweet
Forward Forward
Copyright © 2020 Leven in de kerk, All rights reserved.

Hier kun je je voorkeuren aanpassen of je uitschrijven.