Copy

Introductie


Welkom bij deze tweede les! Deze keer staat de stap van het lezen centraal: de lectio. Je vindt hieronder weer wat onderwijs (ook in podcastvorm). Daarnaast een korte video over het verschil tussen bijbelstudie en bijbelmeditatie. Het webinar van vrijdag 1 januari kun je terugkijken via deze link: Webinar 1 januari 2021.

Als extra attendeer ik je er op dat ik sinds de zomer van vorige jaar eens in de twee a drie weken 'Lectio online' aanbiedt. Komende maandag staat er weer zo'n Lectio online gepland (maandag 11 januari van 20.00-20.45 uur): een gezamenlijke oefening met lectio divina via YouTube Live. Bij deze nodig ik je van harte uit om eraan mee te doen. Ik zal een bijbelvers kiezen uit Johannes 15:1-17 voor de lectio-oefning die we dan doen.

Een klik op deze link brengt je op de plek op YouTube waar de Lectio online maandag plaats vindt. Ik neem even de vrijheid om maandag een herinneringsmail te sturen aan deze Lectio online (die overigens achteraf ook terug te kijken is).

En nu aan de slag met deze tweede les! Veel inspiratie gewenst!
Onderwijs als podcast beluisteren

2.1 De eerste stap: lezen

Lezen dus, dat is de eerste stap in de lectio divina. Lezen om de tekst echt goed tot je door te laten dringen. Omdat we zo vaak snel en vluchtig lezen, is het belangrijk te verlangzamen en de woorden heel zorgvuldig te proeven. Monniken gebruiken hiervoor ook wel het latijnse woord ‘ruminare’, dat herkauwen betekent. Steeds opnieuw de woorden kauwen om ze goed te kunnen proeven.

Herhalen dus ook. Niet denken dat je na één of twee keer lezen al wel weet wat er staat. De tijd nemen om de woorden als nieuw te horen. Je laten verrassen. Het kan van waarde zijn om de tekst een paar keer over te schrijven, of de tekst eerst uit je hoofd te leren voordat je naar de volgende stap van het overdenken gaat. Je kunt de woorden een aantal keren hardop voorlezen of er naar luisteren (een paar keer achter elkaar) via een audio-opname.

Hoe dan ook: neem voor het lezen echt de tijd. Lees langzaam, zorgvuldig, met aandacht. De woorden van God zijn dat altijd waard!

2.2 Aandachtigheid

Dit lezen is ook een oefening in aandachtigheid. We zijn vaak zo verstrooid in onze gedachten. Het lukt vaak zo moeilijk om de aandacht te houden bij datgene wat er nu is en nu onze volle aandacht vraagt. We hebben de neiging om weer iets anders te willen lezen en gaan weer bij déze tekst weg.

De stap van het lezen is zo echt een oefening om erbij te blijven. Dat is ook een waarde van het kloosterleven (het monastieke leven) waar de lectio divina oorspronkelijk thuishoort. Waar je mee bezig bent, wees daar met je volle aandacht bij. Ga niet weg, blijf.

Dat heet in latijnse kloostertermen ook wel ‘stabilitas loci’ (standvastigheid van plaats). Die uitdrukking gaat er allereerst over dat een monnik belooft om heel zijn leven in dit ene klooster te blijven, op deze ene plaats. Doorvertaald naar bijbellezen is dat: blijf nu voor de tijd die je genomen hebt bij déze tekst. Kijk niet naar andere teksten die misschien wel interessanter zijn. Lees en lees en lees. Liefdevol, langzaam, luisterend.

2.3 Dat ene woord, die ene zin

Al lezend zul je vaak merken dat er één woord, één zin is die je speciaal raakt. Je aandacht wordt er steeds weer naartoe getrokken. Dat mag je dan zien als een uitnodiging van de heilige Geest om bij dat ene woord, bij die ene zin in het bijzonder stil te staan in het vervolg van je lectio divina-tijd.

Een deelnemer aan een eerdere cursus schreef: “Langzaam, liefdevol en luisterend – dat vind ik mooi gezegd (en makkelijk te onthouden l-l-l). Ik ben geneigd te analyseren, te veel na te denken, waardoor ik vaak met hoofd en woord bezig ben ‘van bovenaf’, en niet met intuïtie, gevoel, aanwezigheid.” Dat is inderdaad ook in de lees-fase al heel belangrijk. Niet allereerst analyseren (hoewel dat heus niet verboden is), maar vooral: ‘met intuïtie, gevoel en aanwezigheid’ tijd doorbrengen met de tekst.

Hoeveel tijd moet je daar dan voor nemen? Dat zal voor iedereen verschillend zijn. Heb in elk geval de moed om lang uit te stellen dat je zegt: ‘nu weet ik precies wat er staat’. Want er staat altijd meer, er is altijd meer om te ontdekken, te proeven, te waarderen, altijd meer aan te voelen dan je denkt. Want we zijn bezig met woorden van God die vol zijn van zijn Geest!

Video

In onderstaande video vertel ik iets meer over het verschil tussen bijbelstudie (studerend bijbellezen) enerzijds en bijbelmeditatie (meditatief bijbellezen of lectio divina) anderzijds.

Als je de video bekijkt, maak je ook kennis met onze (even geliefde als fors uitgevallen) kat Tommie. Hij ligt in de stoel de dag door te brengen en beweegt zo nu en dan zijn staart.

(Tussen haakjes: leuk als je je abonneert op mijn YouTube-kanaal! Dan blijf je op de hoogte van de video's die daar verschijnen! Klik hier en klik vervolgens op de rode knop 'ABONNEREN'.)

Reflectievragen

Neem nu wat tijd om deze vragen te beantwoorden:

  • Bedenk voor jezelf eens welke bijbeltekst (of bijbelteksten) voor jou belangrijk zijn geworden in de loop van de tijd. Hoe kwamen ze je leven binnen, in welke situatie?
  • Wat zijn volgens jou de verschillen tussen enerzijds meer analyserend en anderzijds meer intuïtief met een bijbeltekst omgaan? Wat is de waarde van beide manieren?

Oefeningen

Hieronder vind je weer handreikingen voor oefeningen om te doen zodat je niet alleen de theorie maar ook de praktijk van de lectio divina beter leert kennen. 
 

Oefening 1

Beluister opnieuw de voorlezing van Johannes 15:1-17 en beantwoord voor jezelf na het luisteren (opnieuw) welk vers, welke zin of welk ene woord je speciaal aanspreekt. Ga na waarom dat zo is. Is het een ander woord of een andere zin dan eerder?

Luister: Johannes 15:1-17
 

Oefening 2

Doe een lectio divina-oefening bij Johannes 15 vers 8. Neem er wat tijd voor, bijvoorbeeld twintig minuten, en probeer de vier stappen te doorlopen: lezen, mediteren, bidden en rusten. Besteed wat extra tijd aan het lezen, bijvoorbeeld door niet verder te gaan dan wanneer je de woorden van de tekst uit je hoofd kent. Of: schrijf het vers drie keer over en wees daar met al je aandacht bij. 

De grootheid van mijn Vader
zal zichtbaar worden
wanneer jullie veel vrucht dragen
en mijn leerlingen zijn.


Luister: Johannes 15:8
 

Oefening 3


Kies in de Oefenruimte lectio divina een lied uit om met je volle aandacht naar te luisteren. Je zou dat vier keer kunnen doen (lectio divina wordt dan: audio divina): de eerste keer luister je heel aandachtig en ontdek je welke zin je in het bijzonder treft; de tweede keer luister je terwijl je overweegt wat de woorden bij je oproepen; de derde keer luister al biddend (hoe brengt dit lied je tot gebed?) en de vierde keer ben je alleen maar aandachtig aanwezig bij het luisteren.

Je kunt ook kiezen voor het lied Sela: Blijf in mij dat afgelopen zondag werd gezongen in de dienst waarin ik preekte over Johannes 15:1-17.
 
Naar Oefenruimte lectio divina

Extra


Heb je ruimte om nog wat meer te lezen? Hier volgen twee tips.
  • Lectio divina is iets wat je allereerst zelf moet doen. Maar het kan ook vruchtbaar zijn om een uitgeschreven lectio divina-oefening te lezen en daardoor verder geholpen te worden in je eigen overdenking. Lees deze bijvoorbeeld: Ga de weg van de liefde.
  • Misschien ben je al geabonneerd op het dagelijkse Bijbelmoment van Tijd met Jezus. Misschien ook nog niet. Maar Tijd met Jezus biedt dagelijks een lectio divina-oefening van drie minuten, opgebouwd volgens de stappen van de lectio divina: LEES (lectio), LUISTER (meditatio), BID (oratio) en WEES STIL (contemplatio). Momenteel gaan deze dagelijkse Bijbelmomenten over de zaligsprekingen van Jezus. Vanaf woensdag 13 januari zullen ze gaan over Johannes 15:1-17. De Bijbelmomenten zijn ook als podcast te beluisteren (ook via YouTube). Als je klikt op de button hieronder vind je de YouTube-versie van vandaag, vrijdag 8 januari 2021, over Matteüs 5:6.
Luister Tijd met Jezus van vandaag
Ga naar de podcast-pagina van Tijd met Jezus

Slot


Inspiratie gewenst bij het bezig zijn met deze les! En tot de volgende keer.

Hartelijke groet en Gods zegen voor jou,

Jos Douma


p.s. heb je een vraag of opmerking?
Mail gerust naar: jos@levenindekerk.nl

 
Cursusinformatie




Copyright © 2021 Leven in de kerk, All rights reserved.


pas je voorkeuren aan | uitschrijven